– autonomiczny układ nerwowy, który składa się z części współczulnej (aktywującej zachowanie walcz/uciekaj ) i przywspółczulnej (odpowiedzialnej za odpoczynek, wyciszenie),

– układ limbiczny (odpowiada za ekspresję emocjonalną, reaguje na zagrożenie uwalnianiem hormonów, które przygotowują organizm do obrony),

– ciało migdałowate (pomaga w zapamiętywaniu doświadczeń o silnym ładunku emocjonalnym, takich, jak: przerażenie, strach, oraz dokonuje selekcji bodźców: bezpieczne – niebezpieczne),

– kora przedczołowa (podejmuje racjonalne decyzje, pozwala nazwać rodzaj niebezpieczeństwa).

Układ nerwowy odbiera i dokonuje oceny informacji płynących zarówno z wnętrza organizmu, jak i z otoczenia. Reaguje na ton głosu, mimikę twarzy, zapachy, reakcje międzyludzkie. Jeżeli układ nerwowy uzna daną sytuację, bądź kontakt z drugą osobą za zagrażający informuje nas o tym poprzez sygnały, jakie do nas wysyła.

 Należą do nich:

– sygnały emocjonalne: lęk, strach, przerażenie, obawa, niepokój

– reakcje fizjologiczne: przyspieszone bicie serca, drżenie lub zwiększony tonus mięśni, wzrost ciśnienia tętniczego, uderzenia gorąca, ból brzucha.

Na podstawie zebranych informacji układ limbiczny dokonuje oceny sytuacji i uruchamia jeden z trzech trybów:

– walkę,

– ucieczkę,

– zamrożenie/znieruchomienie (ewolucyjnie najstarszą strategię przetrwania).

Długotrwałe pozostawanie w stanie mobilizacji powoduje szereg negatywnych skutków dla organizmu:

– zaburzenia snu,

– zaburzenia odżywiania,

– chroniczne napięcie mięśni, przez co komórki ciała są słabiej odżywione i dotlenione, co z kolei przekłada się na zmniejszoną odporność organizmu,

– zaburzenia nastroju,

– apatię,

– brak motywacji,

– obniżenie sprawności działania procesów poznawczych ( występują problemy z koncentracją, uwagą, zapamiętywaniem).

Poczucie bezpieczeństwa powoduje, że:

– odczuwamy spokój,

– jesteśmy w znacznie większym stopniu otwarci na otoczenie,

– łatwiej nawiązujemy kontakty interpersonalne,

– nasze procesy poznawcze działają na optymalnym poziomie,

– mamy dostęp do kreatywności, spontaniczności.

Na rozwój naszego wewnętrznego poczucia bezpieczeństwa i na umiejętność odczytywania sygnałów płynących z ciała mają wpływ zarówno czynniki wychowawcze, jak i środowisko rodzinne. Wśród nich należy wymienić:

– styl przywiązania jaki zbudowali z nami rodzice. Najkorzystniejszy dla rozwoju dziecka jest bezpieczny styl przywiązania, w którym dziecko czuje się widziane, akceptowane, rozumiane, a opiekun jest emocjonalnie dostępny i adekwatnie odpowiada na jego potrzeby.

– zasady i reguły obowiązujące w rodzinie, które powinny być jasne i zrozumiałe,

– rodzaj komunikacji opartej na szacunku. Komunikacja, w której dominuje krzyk i agresja słowna będzie zaburzała poczucie bezpieczeństwa.

Kolejnym czynnikiem uniemożliwiającym proces nabywania poczucia bezpieczeństwa są nadużycia:

– wykorzystywanie seksualne,

– przemoc słowna, fizyczna, emocjonalna,

Powyższe czynniki powodują, że nasz układ nerwowy przestaje adekwatnie reagować na bodżce  i zaczyna wysyłać do nas fałszywe sygnały. Może uznawać bezpieczne sytuacje zagrażające, bądź w ogóle nie słyszeć sygnałów lub ich nie rozróżniać.

Dzieje się tak dlatego, że w sytuacjach przewlekłego stresu następuje uszkodzenie kory przedczołowej, która jest odpowiedzialna za podejmowanie racjonalnych decyzji. Ponadto hormony stresu mogą hamować powstawanie nowych połączeń neuronalnych pomiędzy poszczególnymi piętrami w mózgu. Informacje przepływają wciąż tymi samymi szlakami, tym samym powodując ograniczony dostęp do innych opcji zachowania.

Rozróżniania stanów: bezpieczne – niebezpieczne oraz umiejętności ich regulowania możemy się nauczyć. Pierwszym krokiem na drodze do ich nabycia jest wyciszenie nadreaktywności autonomicznego układu nerwowego. Gdy organizm jest ,,zalany” hormonami stresu nasz włącznik bezpieczeństwa nie działa.

Istnieje wiele sposobów/ metod na uspokojenie układu nerwowego i lepszego rozumienia funkcjonowania swojego ciała.

Ponieważ każdy z nas reaguje inaczej musimy dopasować metodę do potrzeb swojego organizmu.  Wśród metod, które nam w tym pomogą są:

– kontakt z naturą, który pomaga nam pobudzić zmysły,

– ćwiczenia oddechowe,

– ćwiczenia fizyczne, rozciągające,

– taniec,

– muzykoterapia,

– rozmowa z bliską osobą, której mogę opowiedzieć, jak się czuję, czyli zwerbalizować swoje odczucia.

Kiedy nauczymy się rozpoznawać w jakim stanie się znajdujemy zyskamy kontrolę zarówno nad swoimi emocjami, jak i zdrowiem.

Można zasięgnąć porady psychoterapeuty umawiając się na konsultację i dowiedzieć się w jaki sposób zadbać o swoje życie psychiczne dostosowując swoje zachowania do realiów, w których żyjemy na co dzień.